Ο καρκίνος του παγκρέατος παραμένει μία από τις πιο δύσκολες και επιθετικές μορφές κακοήθειας, με περιορισμένες θεραπευτικές επιλογές και συχνά καθυστερημένη διάγνωση. Τα νεότερα δεδομένα, όμως, δείχνουν ότι η επιστημονική κοινότητα εισέρχεται σε μια νέα εποχή, που η μοριακή στόχευση, η εντατικοποιημένη τοπική θεραπεία και οι συνδυασμοί με ανοσοθεραπεία δημιουργούν πραγματικές προοπτικές βελτίωσης της πρόγνωσης.

Οι Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα», Δρ. Μαρία Καπαρέλου και Θάνος Δημόπουλος, επισημαίνουν ότι στο επίκεντρο των εξελίξεων βρίσκεται το daraxonrasib (Rasonque), ένας νέος αναστολέας RAS(ON). Το φάρμακο στοχεύει την ενεργοποιημένη μορφή της πρωτεΐνης RAS, παρεμβαίνοντας σε έναν από τους βασικότερους μηχανισμούς ανάπτυξης του παγκρεατικού αδενοκαρκινώματος.

Όπως αναφέρουν: «Οι μεταλλάξεις του KRAS αποτελούν χαρακτηριστικό γνώρισμα της νόσου… Παρά την κεντρική τους σημασία, οι πρωτεΐνες RAS θεωρούνταν επί δεκαετίες ουσιαστικά μη θεραπευτικοί στόχοι.» Η πρόσφατη έγκριση του daraxonrasib από τον FDA, βάσει της μελέτης RASolute 302, για ασθενείς με μεταστατικό αδενοκαρκίνωμα παγκρέατος μετά από προηγούμενη θεραπεία, αποτελεί σημαντική καμπή. Η ESMO ήδη συστήνει τη χρήση του σε ασθενείς με RAS G12-mutated νόσο, ενώ το NCCN το εντάσσει στις αναδυόμενες θεραπευτικές επιλογές.

Τοπικά προχωρημένος καρκίνος: Εντατικοποίηση της τοπικής θεραπείας

Σημαντικά δεδομένα προκύπτουν και για τον ανεγχείρητο, τοπικά προχωρημένο καρκίνο του παγκρέατος.

Η μελέτη MAIBE
Η μελέτη διερεύνησε ακτινοθεραπεία με ταυτόχρονη καπεσιταβίνη σε ασθενείς με όγκους που παρέμεναν ανεγχείρητοι λόγω εμπλοκής μεγάλων αγγείων.

Τα αποτελέσματα δείχνουν:

• Διετής συνολική επιβίωση 38%,
• 54% διετής επιβίωση σε όσους οδηγήθηκαν τελικά σε χειρουργική εξαίρεση,
• Τοπική εξέλιξη μόλις 11–15% στα δύο έτη.

Ωστόσο, η θεραπεία συνοδεύτηκε από σημαντική τοξικότητα:
«Όψιμες ανεπιθύμητες ενέργειες βαθμού ≥3 στο 26,1%», γεγονός που απαιτεί αυστηρή επιλογή ασθενών και εφαρμογή σε εξειδικευμένα κέντρα.

Συνδυασμοί SBRT, χημειοθεραπείας και ανοσοθεραπείας
Σε μελέτη φάσης ΙΙ, 22 ασθενείς έλαβαν nab-paclitaxel και gemcitabine μαζί με camrelizumab, με ή χωρίς προηγούμενη SBRT.

Τα αποτελέσματα:

• 6 ασθενείς οδηγήθηκαν σε χειρουργείο,
• Σε όλους επιτεύχθηκε R0 εκτομή,
• Διάμεση επιβίωση χωρίς εξέλιξη: 12,5 μήνες με SBRT έναντι 6,6 μηνών χωρίς SBRT.

Δεν καταγράφηκε στατιστικά σημαντική βελτίωση στη συνολική επιβίωση. Τα δεδομένα είναι υποσχόμενα αλλά διερευνητικά και απαιτούν μεγαλύτερες τυχαιοποιημένες μελέτες.

Όταν τα δεδομένα είναι αρνητικά: Η σημασία της αποφυγής αναποτελεσματικών θεραπειών
Η υποανάλυση της μελέτης DESTINY-PanTumor02 αξιολόγησε το trastuzumab deruxtecan σε 25 ασθενείς με HER2-εκφράζοντα νεοπλάσματα του παγκρέατος.

Τα αποτελέσματα ήταν αποθαρρυντικά:

• Αντικειμενική ανταπόκριση: 12%,
• Διάμεση συνολική επιβίωση: 5 μήνες.

Όπως τονίζεται: «Η παρουσία ενός θεραπευτικού στόχου… δεν συνεπάγεται απαραίτητα την ίδια ευαισθησία στη στοχευμένη θεραπεία σε διαφορετικούς τύπους καρκίνου.» Η μοριακή υπογραφή πρέπει να ερμηνεύεται στο πλαίσιο της βιολογίας της νόσου.

Μια νέα θεραπευτική φιλοσοφία
Οι εξελίξεις αυτές δείχνουν ότι η αντιμετώπιση του καρκίνου του παγκρέατος γίνεται ολοένα πιο εξατομικευμένη και μοριακά καθοδηγούμενη.
Η χημειοθεραπεία παραμένει βασικός πυλώνας, αλλά πλέον πλαισιώνεται από:

• στοχευμένες θεραπείες,
• εντατικοποιημένη τοπική αντιμετώπιση,
• νέους συνδυασμούς με ανοσοθεραπεία,
• ακριβέστερη επιλογή ασθενών.