Σημαντικά νέα δεδομένα που αλλάζουν την κλινική πρακτική στη θεραπεία του μη μεταστατικού καρκίνου του προστάτη παρουσιάστηκαν την τρίτη ημέρα του Αμερικανικού Συνεδρίου Ογκολογίας (ASCO 2026) στο Σικάγο. Η μελέτη PROTEUS καταγράφει για πρώτη φορά όφελος από τη χρήση νεότερου αντιανδρογόνου ως περιεγχειρητική θεραπεία σε ασθενείς υψηλού κινδύνου.

Η μελέτη PROTEUS εξετάζει την προσθήκη της απαλουταμίδης – ενός νεότερου αντιανδρογόνου – στην ορμονοθεραπεία ως περιεγχειρητική αγωγή σε ασθενείς με εντοπισμένο ή τοπικά προχωρημένο καρκίνο προστάτη υψηλού κινδύνου που επρόκειτο να υποβληθούν σε ριζική προστατεκτομή.
Ο Θάνος Δημόπουλος, καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας και Διευθυντής της Θεραπευτικής Κλινικής του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα», μαζί με τη Δρ. Αγγελική Ανδρικοπούλου, επισημαίνουν ότι παρά τις εξελίξεις στη χειρουργική αντιμετώπιση, περίπου το 50% των ασθενών υψηλού κινδύνου υποτροπιάζουν εντός πενταετίας.

Ποιοι ασθενείς θεωρούνται υψηλού κινδύνου

Στη συγκεκριμένη κατηγορία ανήκουν ασθενείς με εντοπισμένο αλλά τοπικά προχωρημένο καρκίνο προστάτη και χαρακτηριστικά όπως Gleason score > 8, PSA > 20 ng/ml ή κλινικό στάδιο Τ3. Η PROTEUS αποτελεί την πρώτη μελέτη φάσης 3 που καταγράφει κλινικό όφελος από τη χορήγηση απαλουταμίδης πριν από την προστατεκτομή.

Τι έδειξαν τα αποτελέσματα της μελέτης

Στη μελέτη συμμετείχαν 2.109 ασθενείς, οι οποίοι τυχαιοποιήθηκαν να λάβουν είτε απαλουταμίδη σε συνδυασμό με θεραπεία στέρησης ανδρογόνων είτε μόνο θεραπεία στέρησης ανδρογόνων, για συνολικά έναν χρόνο (6 μήνες πριν και 6 μήνες μετά την επέμβαση).
Το 12% των συμμετεχόντων είχε απεικονιστική ένδειξη λεμφαδενικών μεταστάσεων.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι:

• οι ασθενείς που έλαβαν απαλουταμίδη είχαν εννέα φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν ελάχιστη ή μηδενική υπολειπόμενη νόσο μετά το χειρουργείο.
• Ακόμη πιο σημαντικό, η θεραπεία μείωσε κατά 20% τον κίνδυνο ανάπτυξης μεταστάσεων και παρέτεινε τον χρόνο μέχρι την ανάγκη επόμενης θεραπείας για περισσότερο από έξι χρόνια.
• Η αγωγή ήταν καλά ανεκτή, με μόλις 7,4% των ασθενών να διακόπτουν λόγω παρενεργειών.

Η θέση της απαλουταμίδης στη σύγχρονη ογκολογία

Η απαλουταμίδη είναι ήδη εγκεκριμένη για τον μη μεταστατικό ευνουχοάντοχο καρκίνο προστάτη (με βάση τη μελέτη SPARTAN) και για τον ορμονοευαίσθητο μεταστατικό καρκίνο προστάτη (με βάση τη μελέτη TITAN). Πρόκειται για από του στόματος αναστολέα του υποδοχέα ανδρογόνων, ο οποίος εμποδίζει την πρόσδεση των ανδρογόνων και αναστέλλει την ανάπτυξη του όγκου.

Σημασία για την κλινική πρακτική

Η PROTEUS είναι η πρώτη μελέτη που τεκμηριώνει όφελος από τη χορήγηση αντιανδρογόνου ως περιεγχειρητική θεραπεία στον πρώιμο καρκίνο προστάτη. Τα ευρήματα αναμένεται να επηρεάσουν σημαντικά τις θεραπευτικές αποφάσεις και να ενισχύσουν την εξατομικευμένη προσέγγιση στη διαχείριση των ασθενών υψηλού κινδύνου.