Με την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, η συζήτηση για την επίδραση της ψηφιακής ζωής στην ψυχική υγεία των εφήβων επανέρχεται στο προσκήνιο, καθώς η καθημερινή χρήση ψηφιακών μέσων αυξάνεται σταθερά. Η νέα αναφορά της Πρωτοβουλίας CAMHI συνθέτει διεθνή τεκμηρίωση, ελληνικά στοιχεία και τις εμπειρίες των ίδιων των εφήβων, προσφέροντας μια ολοκληρωμένη εικόνα για τους κινδύνους, τις ευκαιρίες και τις αναγκαίες παρεμβάσεις.

Η έκθεση «Μεγαλώνοντας στην Ψηφιακή Εποχή» εκπονήθηκε από την Πρωτοβουλία CAMHI, σε συνεργασία με το Child Mind Institute και με αποκλειστική υποστήριξη του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος. Βασίστηκε στην ανάλυση 32 διεθνών εγγράφων (2017–2026), 1099 επιστημονικών ισχυρισμών και 635 συστάσεων πολιτικής, χαρτογραφώντας τα σημεία σύγκλισης αλλά και τις αβεβαιότητες της διεθνούς τεκμηρίωσης. Η αναφορά ενσωματώνει επίσης στοιχεία από την Ελλάδα και τις εμπειρίες εφήβων από πέντε πόλεις, προσφέροντας μια σπάνια σύνθεση επιστημονικής γνώσης και πραγματικών βιωμάτων.

Πώς επηρεάζει η ψηφιακή ζωή την ψυχική υγεία;
Η χρήση ψηφιακών μέσων μπορεί να αυξήσει την έκθεση σε παράγοντες κινδύνου για την ψυχική υγεία. Η έρευνα καταγράφει συσχετίσεις ανάμεσα στην πολύωρη ή προβληματική χρήση και:

• κατάθλιψη
• άγχος
• μοναξιά
• προβλήματα ύπνου

Η σχέση, ωστόσο, είναι αμφίδρομη: αρνητικές διαδικτυακές εμπειρίες επιτείνουν τη δυσφορία, ενώ έφηβοι με ήδη υπάρχουσες δυσκολίες είναι πιο επιρρεπείς σε προβληματικά μοτίβα χρήσης.

Σημαντικό ρόλο παίζουν:

• ο χρόνος χρήσης
• το περιεχόμενο
• οι λόγοι χρήσης
• οι συνθήκες της καθημερινότητας
• η ποιότητα των σχέσεων εκτός διαδικτύου

Οι πιο σαφείς ανησυχίες αφορούν τον διαδικτυακό εκφοβισμό, την έκθεση σε επιβλαβές περιεχόμενο, την κοινωνική σύγκριση, τη δυσκολία ελέγχου της χρήσης και τη διατάραξη του ύπνου.

Τι δείχνουν τα στοιχεία από την Ελλάδα

Η ψηφιακή παρουσία των εφήβων ενισχύεται σταθερά:

• Η καθημερινή χρήση διαδικτύου από μαθητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης αυξήθηκε από 77% (2019) σε 86% (2025).
• Το 61% ανέφερε έκθεση σε επιβλαβές ή ακατάλληλο περιεχόμενο.
• Η προβληματική χρήση των social media στους 15–16 ετών αυξήθηκε από 36,1% (2015) σε 48% (2024).
• Μεγαλύτερη ευαλωτότητα εμφανίζουν:
• οι μεγαλύτεροι έφηβοι
• τα κορίτσια
• όσοι ήδη αντιμετωπίζουν άγχος ή κατάθλιψη

Την ίδια στιγμή, το ψηφιακό περιβάλλον μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά για νέους που είναι κοινωνικά απομονωμένοι ή ζουν σε απομακρυσμένες περιοχές.

Τι λένε οι ίδιοι οι έφηβοι
Συζητήσεις με 85 εφήβους από πέντε πόλεις ανέδειξαν τα οφέλη και τις προκλήσεις της ψηφιακής ζωής:

Οφέλη:
διατήρηση σχέσεων, συμμετοχή σε κοινότητες, πρόσβαση σε πληροφορίες.

Προκλήσεις:
πίεση από κοινωνική σύγκριση, διαδικτυακή παρενόχληση, δυσκολία ελέγχου της χρήσης.

Οι έφηβοι ζητούν:

• ουσιαστική ψηφιακή παιδεία
• υποστηρικτικές οικογενειακές σχέσεις
• ευκαιρίες κοινωνικής συναναστροφής και άθλησης
• διάλογο αντί για αυστηρούς περιορισμούς που παρακάμπτονται εύκολα

Ποιες παρεμβάσεις φαίνεται να είναι αποτελεσματικές;
Η αναφορά τονίζει ότι η αβεβαιότητα δεν δικαιολογεί αδράνεια. Οι παρεμβάσεις που δείχνουν μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στοχεύουν συγκεκριμένους μηχανισμούς κινδύνου: διαδικτυακός εκφοβισμός,έκθεση σε επιβλαβές περιεχόμενο, διαταραχή ύπνου. Σε συνδυασμό με συστηματική ψηφιακή παιδεία, καθοδήγηση από οικογένεια και σχολείο, ενίσχυση υπηρεσιών ψυχικής υγείας, μεγαλύτερη ευθύνη των ψηφιακών πλατφορμών. Οι περιορισμοί χρήσης κινητών στα σχολεία μειώνουν περισπασμούς όταν εφαρμόζονται με συνέπεια, ενώ τα ηλικιακά όρια πρόσβασης στα social media αποτελούν πεδίο παρέμβασης με τεκμηρίωση που εξελίσσεται. Η προστασία των εφήβων απαιτεί συνδυασμό παρεμβάσεων, συνεχή αξιολόγηση και προσαρμογή στις ταχείες αλλαγές του ψηφιακού περιβάλλοντος.