Ο Σεπτέμβριος έχει καθιερωθεί διεθνώς ως μήνας ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για τον καρκίνο των ωοθηκών, μια νόσο που εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική πρόκληση για τη Γυναικολογική Ογκολογία. Η έλλειψη αποτελεσματικού προσυμπτωματικού ελέγχου και η συχνή διάγνωση σε προχωρημένα στάδια καθιστούν την ενημέρωση του κοινού κρίσιμη για την έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων.

Οι ειδικοί της Θεραπευτικής Κλινικής του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα» επισημαίνουν ότι ο καρκίνος των ωοθηκών δεν αποτελεί μία ενιαία νόσο, αλλά ένα σύνολο νεοπλασιών με διαφορετικά ιστολογικά και μοριακά χαρακτηριστικά. Ο συχνότερος υπότυπος, το υψηλού βαθμού ορώδες καρκίνωμα (HGSOC), φαίνεται πλέον ότι προέρχεται συχνά από το επιθήλιο του κροσσωτού άκρου των σαλπίγγων. Άλλοι υπότυποι, όπως το ενδομητριοειδές, το διαυγοκυτταρικό, το βλεννώδες και το χαμηλού βαθμού ορώδες καρκίνωμα, παρουσιάζουν διαφορετική βιολογική συμπεριφορά και απαιτούν εξειδικευμένες θεραπευτικές προσεγγίσεις.

Η έγκαιρη διάγνωση παραμένει δύσκολη

Παρότι ο καρκίνος των ωοθηκών μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα από τα πρώτα στάδια, αυτά είναι συχνά μη ειδικά: επίμονο κοιλιακό άλγος, αίσθημα πίεσης στην πύελο, μετεωρισμός, αύξηση της κοιλιακής περιμέτρου, πρώιμος κορεσμός, μεταβολές στις κενώσεις και συχνουρία.
Η εμφάνιση νέων και επίμονων συμπτωμάτων απαιτεί διερεύνηση. Δεν υπάρχει καθιερωμένο πληθυσμιακό screening για γυναίκες μέσου κινδύνου, ενώ ο δείκτης CA-125 και το διακολπικό υπερηχογράφημα έχουν διαγνωστική αξία αλλά δεν επαρκούν για αποτελεσματικό προσυμπτωματικό έλεγχο.

Κληρονομικότητα και μοριακό προφίλ

Ένα σημαντικό ποσοστό των περιστατικών συνδέεται με κληρονομικές μεταλλάξεις, κυρίως στα γονίδια BRCA1 και BRCA2, αλλά και σε άλλα γονίδια επιδιόρθωσης του DNA ή στο σύνδρομο Lynch. Η γενετική συμβουλευτική και ο γονιδιακός έλεγχος είναι κρίσιμα εργαλεία, καθώς επιτρέπουν την αναγνώριση ασθενών και συγγενών με αυξημένο κίνδυνο και οδηγούν σε στοχευμένες στρατηγικές πρόληψης. Παράλληλα, η μοριακή ανάλυση του όγκου αποτελεί πλέον βασικό στοιχείο της σύγχρονης θεραπευτικής προσέγγισης.

Θεραπευτικές εξελίξεις και εξατομίκευση

Η αντιμετώπιση της νόσου βασίζεται στη συνεργασία διεπιστημονικής ομάδας. Η χειρουργική κυτταρομείωση και η χημειοθεραπεία με καρβοπλατίνη–πακλιταξέλη παραμένουν θεμέλιοι λίθοι της θεραπείας. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις προστίθεται το bevacizumab, ενώ η εισαγωγή των αναστολέων PARP έχει αλλάξει σημαντικά τη φυσική ιστορία της νόσου, παρατείνοντας τον χρόνο χωρίς υποτροπή σε ασθενείς με διαταραχές επιδιόρθωσης του DNA (BRCA1/2, HRD).

Στην υποτροπιάζουσα νόσο, η θεραπευτική στρατηγική καθορίζεται από την ανταπόκριση στην πλατίνα και το μοριακό προφίλ. Το mirvetuximab soravtansine (ADC) έχει προσφέρει νέα στοχευμένη επιλογή σε όγκους με υψηλή έκφραση FRα, ενώ η ανοσοθεραπεία με pembrolizumab σε PD-L1 θετικούς όγκους διευρύνει τις διαθέσιμες επιλογές.

Το 2026, ο FDA ενέκρινε τον relacorilant σε συνδυασμό με nab-paclitaxel για συγκεκριμένες ασθενείς με πλατινοανθεκτική νόσο. Παράλληλα, η στόχευση του HER2 με νεότερα antibody-drug conjugates, όπως είναι το trastuzumab deruxtecan, αναδεικνύει νέες θεραπευτικές δυνατότητες σε επιλεγμένους ιστολογικούς υποτύπους.

Το μήνυμα του Σεπτεμβρίου

Η ιστολογική διάγνωση και το στάδιο παραμένουν κρίσιμα, αλλά η θεραπευτική απόφαση πλέον καθοδηγείται από βιοδείκτες όπως είναι BRCA1/2, HRD, FRα, PD-L1 και HER2. Ο Σεπτέμβριος υπενθυμίζει ότι η έγκαιρη αναγνώριση συμπτωμάτων και η γνώση του οικογενειακού ιστορικού είναι ζωτικής σημασίας, ενώ η επιστημονική πρόοδος προσφέρει πλέον περισσότερες και πιο στοχευμένες θεραπευτικές επιλογές. Ο καρκίνος των ωοθηκών παραμένει μια σύνθετη νόσος, αλλά η μετάβαση προς μια εξατομικευμένη Ογκολογία μέσω βιοδεικτών δημιουργεί νέες προοπτικές για καλύτερη επιβίωση και ποιότητα ζωής των ασθενών.