Μια από τις μεγαλύτερες πληθυσμιακές μελέτες στις Ηνωμένες Πολιτείες φέρνει στο προσκήνιο έναν παράγοντα που σπάνια συζητείται όταν αναφερόμαστε στον καρκίνο: την οικογενειακή κατάσταση. Τα νέα δεδομένα δείχνουν ότι το αν κάποιος έχει παντρευτεί ή όχι μπορεί να συνδέεται με σημαντικές διαφορές στη συχνότητα εμφάνισης της νόσου.

Στη δημόσια συζήτηση για τον καρκίνο, οι παράγοντες κινδύνου συνήθως περιορίζονται σε θέματα όπως είναι το κάπνισμα, η διατροφή, η άσκηση, η κληρονομικότητα ή η πρόσβαση σε προληπτικές εξετάσεις. Ωστόσο, η νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Cancer Research Communication δείχνει ότι η οικογενειακή κατάσταση μπορεί να λειτουργεί ως ένας ισχυρός κοινωνικός δείκτης, πίσω από τον οποίο κρύβονται βαθύτερες ανισότητες και συμπεριφορές που επηρεάζουν την υγεία.

Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από 12 αμερικανικές πολιτείες για την περίοδο 2015–2022, εστιάζοντας σε ενήλικες άνω των 30 ετών. Η ανάλυση περιλάμβανε περισσότερα από 4,2 εκατομμύρια περιστατικά καρκίνου και πάνω από 500 εκατομμύρια ανθρωποέτη παρακολούθησης, καθιστώντας τη μία από τις πιο εκτεταμένες μελέτες στο είδος της.

Υψηλότερη επίπτωση καρκίνου στους ανθρώπους που δεν παντρεύτηκαν ποτέ

Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά:

• Στους άνδρες που δεν είχαν παντρευτεί ποτέ, η συχνότητα εμφάνισης καρκίνου ήταν 68% υψηλότερη.
• Στις γυναίκες, η αντίστοιχη αύξηση έφτανε το 85%.

Η τάση αυτή καταγράφηκε σε πολλές μορφές καρκίνου, σε διαφορετικές φυλετικές και εθνοτικές ομάδες και σε διάφορες ηλικίες. Μάλιστα, οι διαφορές γίνονταν εντονότερες όσο αυξανόταν η ηλικία, υποδηλώνοντας ότι οι κοινωνικοί και συμπεριφορικοί παράγοντες συσσωρεύονται με την πάροδο του χρόνου.

Στους άνδρες, η μεγαλύτερη διαφορά παρατηρήθηκε στον καρκίνο του πρωκτού, ενώ στις γυναίκες ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας ήταν σημαντικά συχνότερος στις γυναίκες που δεν είχαν παντρευτεί ποτέ. Μεγάλες αποκλίσεις καταγράφηκαν επίσης σε καρκίνους που σχετίζονται με λοιμώξεις, κάπνισμα, αλκοόλ και σε αρκετούς γυναικολογικούς καρκίνους.

Ο γάμος ως κοινωνικός δείκτης – όχι ως «προστατευτικός παράγοντας»

Οι ερευνητές δεν υποστηρίζουν ότι ο γάμος μειώνει τον κίνδυνο καρκίνου. Αντίθετα, εξηγούν ότι ο γάμος συνοψίζει ένα σύνολο κοινωνικών και συμπεριφορικών παραμέτρων:

• σταθερότερη καθημερινότητα,
• λιγότερες επικίνδυνες συμπεριφορές,
• καλύτερη ψυχολογική και πρακτική στήριξη,
• μεγαλύτερη οικονομική ασφάλεια,
• συχνότερη επαφή με υπηρεσίες υγείας.

Ένας σύντροφος μπορεί να ενθαρρύνει προληπτικές εξετάσεις, να επιμείνει σε έναν έλεγχο που αναβάλλεται ή να συμβάλει στην έγκαιρη αναζήτηση ιατρικής βοήθειας. Αυτές οι μικρές, καθημερινές παρεμβάσεις έχουν σωρευτικό αντίκτυπο στην υγεία.

Κοινωνικές ανισότητες και διαφοροποιήσεις ανά ομάδες

Η μελέτη ανέδειξε σημαντικές διαφοροποιήσεις ανάμεσα σε φυλετικές και κοινωνικές ομάδες. Οι έγχρωμοι άνδρες που δεν είχαν παντρευτεί ποτέ εμφάνιζαν τα υψηλότερα ποσοστά καρκίνου. Αντίθετα, μεταξύ των ανδρών που είχαν παντρευτεί κάποια στιγμή, οι μαύροι άνδρες είχαν χαμηλότερα ποσοστά από τους λευκούς. Το εύρημα αυτό δείχνει ότι η οικογενειακή κατάσταση διαπλέκεται με τη φτώχεια, τον αποκλεισμό, τον ρατσισμό και την άνιση πρόσβαση σε σταθερές σχέσεις και πόρους. Στις γυναίκες, η συσχέτιση ήταν εξίσου ισχυρή και πιο σταθερή ανάμεσα στις διαφορετικές φυλετικές ομάδες, αμφισβητώντας την παλαιότερη αντίληψη ότι ο γάμος ωφελεί κυρίως τους άνδρες.

Η υγεία ως κοινωνικό φαινόμενο

Η μελέτη υπενθυμίζει ότι η υγεία δεν καθορίζεται μόνο από βιολογικούς παράγοντες. Η μοναξιά, η οικονομική ανασφάλεια, η έλλειψη στήριξης και η χαμηλότερη πρόσβαση στην πρόληψη μπορούν να αφήσουν βαθύ αποτύπωμα στον κίνδυνο καρκίνου. Η οικογενειακή κατάσταση δεν είναι η αιτία, αλλά ο καθρέφτης των κοινωνικών ανισοτήτων που διαμορφώνουν την υγεία μας.